Παθήσεις του Δέρματος μετα τον Τοκετό

Δρ Αλέξανδρος Μπαλαμώτης
Διδάκτωρ Δερματολογιας
Πανεπιστήμιου Αθηνών
Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από κακόβουλη χρήση. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε την Javascript για να τη δείτε.

Μετά τον τοκετό, σε πολλές γυναίκες μπορεί να εμφανισθούν ορισμένα προβλήματα, όπως είναι η χαλάρωση του δέρματος και η μεγαλύτερη τριχόπτωση. Ακόμη οι αντιαισθητικές ραβδώσεις που αρχίζουν να δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, παραμένουν και μετά τον τοκετό.

Οι ραβδώσεις (ή ραγάδες) είναι γραμμοειδείς ατροφίες του δέρματος που προκαλούνται απο την αλλοίωση των ινών ελαστίνης και κολλαγόνου του δέρματος. Οι ραβδώσεις είναι παράλληλες και έχουν μήκος μερικά εκατοστά και πάχος από ένα εως αρκετά χιλιοστά. Με το πέρασμα του χρόνου εξελίσσονται περνώντας δύο φάσεις: στην πρώτη φάση εμφανίζονται σαν υπερτροφικές φλεγμονές και έχουν ερυθηματώδες βαθύ κόκκινο ή ροζ χρώμα. Στη δεύτερη φάση της επούλωσης, οι ραβδώσεις ατροφούν και στο κέντρο δημιουργείται μια ελαφριά υποχώρηση του δέρματος. Στην τελική μορφή το χρώμα σταθεροποιείται πλέον σε λευκό. Οι ραβδώσεις εμφανίζονται στην κοιλια, κυκλικά γύρω απο τον ομφαλό και το στήθος και ακτινωτά γύρω από τις θηλές των μαστών. Εμφανίζονται επίσης συχνά στους ώμους, στους μηρούς, στους γλουτούς και στους γοφούς όπου έχουν φορά οριζόντια ή κατακόρυφη. Εμφανίζονται συχνότερα σε γυναίκες με προδιάθεση ή με ορμονικές διαταραχές καθώς επίσης και σε νέες γυναίκες συνήθως κατά τη διάρκεια της πρώτης εγκυμοσύνης. Η καλή κατάσταση και η ελαστικότητα του δέρματος συντείνει σημαντικά στην αποφυγή των ραβδώσεων κατα τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Υπάρχουν ειδικές κρέμες που χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης για την πρόληψη των ραβδώσεων.

Για τη θεραπεία των ραβδώσεων που έχουν ήδη δημιουργηθεί και παραμένουν μετά τον τοκετό, έχουν εφαρμοσθεί οι τοπικές μαλάξεις με βιταμινούχα σκευάσματα με περιορισμένα όμως αποτελέσματα. Μεγαλύτερη βελτίωση δίνει η θεραπεία με ακτίνες Laser καθώς και επίσης η δερματοαπόξεση με ηλεκτροκίνητο τροχό. Τελευταία εχει χρησιμοποιηθεί η τρετινοϊνη (παράγωγο της βιταμίνης Α) σε υψηλές δόσεις με ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Γίνονται μαλάξεις κάθε βράδυ σε εντελώς στεγνό δέρμα κάτω απο ιατρική παρακολούθηση και για αρκετούς μήνες. Η τρετινοϊνη δεν χορηγείται στην περίοδο του θηλασμού.

Στη χαλάρωση του δέρματος που μπορεί να παρατηρηθεί μετά τον τοκετό, υπάρχει ελάττωση των ινοβλαστών που είναι υπεύθυνοι για την παραγωγή του κολλαγόνου, τηε ελαστίνης, των γλυκοζαμινογλυκανών και των προτεογλυκανών (όλα αυτά είναι βασικά συστατικά του κυρίως δέρματος, του χορίου). Το φυσιολογικό δίκτυο των ελαστικών ινών που βρίσκεται στο θηλώδες τμήμα του χορίου εξαφανίζεται και αντικαθίσταται από μη φυσιολογική ελαστογένεση. Έτσι οι ελαστικές ίνες γίνονται παχιές και άμορφες ενώ ο σκελετός τους ζαρώνει. Στη χαλάρωση υπάρχει μείωση της ποσότητας του κολλαγόνου, ενώ το κολλαγόνο που μένει γίνεται πιο συμπαγές, πιο σκληρό και λιγότερο εκτατικό. Το υαλουρονικό οξύ που είναι ένας πολυσακχαρίτης με ελαστικές ιδιότητες και είναι συστατικό της θεμέλιας ουσίας του χορίου, μπορεί να παρουσιάσει ελάττωση μετά τον τοκετό και αυτό αποτελεί σημαντική αιτία χαλάρωσης.

Θεραπευτικά, κρέμες που περιέχουν οξύ της βιταμίνης Α μπορούν να βοηθήσουν γιατί αυξάνουν τη δραστηριότητα των ινοβλαστών στο χόριο και δημιουργείται η σύνθεση νέου κολλαγόνου στο θηλώδες τμήμα του χορίου. Ακόμη, γίνεται ενεργοποίηση των ελαστικών ινών και αύξηση της αγγείωσης του δέρματος. Κρέμες που περιέχουν ρετιναλδεύδη μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τη πρόληψη αλλά και για τη βελτίωση των συμπτωμάτων της χαλάρωσης του δέρματος. Η ρετιναλδεύδη είναι ένα μόριο που παρεμβάλλεται στη ρύθμιση του μεταβολισμού των φυσικών ρετινοειδών. Στο εμπόριο κυκλοφορούν οι κρέμες αυτές καθώς επίσης και άλλες που μπορεί να κάνουν σύσφιξη και να περιορίσουν ως ένα βαθμό τη χαλάρωση του δέρματος.Προσοχή χρειάζεται στις κρέμες που περιέχουν ρετινοειδή γιατι τις πρώτες ημέρες μπορεί να ερεθίσουν το δέρμα. Αυτός είναι και ο λόγος που οι κρέμες αυτές δίνονται μετά απο συμβουλή ειδικού. Ειδικά για τα ρετινοειδή θα πρέπει να τονισθεί οτι δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης και κατά την περίοδο του θηλασμού.

Πολλές φορές 1-6 μήνες μετά τον τοκετό μπορεί να δημιουργηθεί μια διάχυτη μορφή αλωπεκίας (τριχόπτωσης) που μπορεί να δημιουργήσει ψυχολογικά προβλήματα στη γυναίκα. Για να καταλάβουμε καλύτερα την τριχόπτωση μετά τον τοκετό θα πρέπει να αναφερθούμε περιληπτικά στα στάδια της ζωής των τριχών. Η αύξηση, η εξέλιξη, η πτώση και ανάπλαση των τριχών πραγματοποιείται σε τρία στάδια: Στο πρώτο στάδιο που διαρκεί 2 με 6 χρόνια οι τρίχες του τριχωτού της κεφαλής αυξάνονται κατα μέσο όρο 1,5 με 2 cm τον μήνα. Στο δεύτερο στάδιο που λέγεται καταγενές σταματάει η ανάπτυξη της τριχας. Το στάδιο αυτό διαρκεί περίπου δύο εβδομάδες. Στο τρίτο ή τελογενές στάδιο που διαρκεί 2 με 4 μήνες η τρίχα αποκολλάται και ξεκινάει η ανάπτυξη της νέας τρίχας.

Η αλωπεκία μετά τον τοκετό οφείλεται στην πτώση των οιστρογόνων, τα οποία κατα τη διάρκεια της κυήσεως παρεμπόδιζαν τη φυσιολογική εξέλιξη των αναγενών τριχών σε τελογενείς. Κατά τη διάρκεια της κυήσεως πολλές γυναίκες διαπιστώνουν ότι οι τρίχες τους είναι λαμπερές και υγιείς. Αυτό συμβαίνει επειδή μετά τον πέμπτο μήνα της κυήσεως οι θύλακοι που βρίσκονται σε αναγενή φάση αυξάνονται από 80 εως 85% που είναι φυσιολογικά, σε 95%. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την ελάττωση της φυσιολογικής τριχόπτωσης των τελογενών τριχών επειδή περιορίζεται η εξέλιξη των αναγενών τριχών σε τελογενείς. Ένα με έξι μήνες μετά τον τοκετό η τριχόπτωση αυξάνει κατά 2-3 φορές σε σχέση με το φυσιολογικό. Η διάχυτη αυτή αλωπεκία οφείλεται στην πτώση των οιστρογόνων που γίνεται μετά τον τοκετό. Το αποτέλεσμα είναι οι θύλακοι να περνάνε γρήγορα από την αναγενή φάση που βρίσκονται κατα τη διάρκεια της κυήσεως στην καταγενή και στη συνέχεια στην τελογενή και να πέφτουν μέσα σε διάστημα 1-6 μηνών μετά τον τοκετό.

Εκτός απο τις ορμόνες (τα οιστρογόνα και σε μικρότερο βαθμό τα ανδρογόνα) άλλοι παράγοντες που μπορεί να δημιουργήσουν διάχυτη αλωπεκία μετά τον τοκετό είναι η σιδηροπενική αναιμία, η κούραση και το άγχος.

Σε ότι αφορά τη θεραπεία της διάχυτης αλωπεκίας συστηματικά χορηγούνται ταμπλέτες που περιέχουν σίδηρο αμινοξέα και βιταμίνες του συμπλέγματος Β, ενώ τοπικά εφαρμόζονται τονοτικές λοσιον που περιέχουν συνδυασμούς κορτικοστεροειδών και βιταμινών. Όταν η αλωπεκία επιμένει μπορεί να γίνει μία ειδική εξέταση (το τριχοριζόγραμμα), με την οποία ελέγχουμε την μορφολογία και την βιολογία των τριχών και του τριχικού θυλάκου.

 


Κέντρο Φυσιοθεραπείας Παλαιού Φαλήρου / Νέας Σμύρνης Βιοστήριξη